اختلال خود زشت انگاری: علائم، دلایل و درمان آن

اختلال خود زشت انگاری یک اختلال روحی است که فرد مبتلا اضطراب زیادی را تجربه می‌نماید، چون فرد مبتلا در ظاهر خود احساس نقص می‌کند. افرادی که به اختلال خود زشت انگاری یعنی BDD مبتلا هستند، در مورد بخشی از بدن خود احساس نقص می‌کنند که شایع ترین آن احساس نقص در صورت و موست.

یک فرد ممکن است در مورد لبخند خود، فرم لبها و یا بخشهای دیگر بدنش دچار اضطراب شدید شود. برخی دیگر آکنه و یا موهای صورت را بارزتر از حد معمول می‌دانند و مضطرب می‌شوند. برخی دیگر در مورد نقص کل بدن خود اضطراب دارند و آن را قابل قبول و پذیرش نمی‌دانند. در این مطلب از تیرینک اطلاعاتی در خصوص این بیماری در اختیار شما قرار خواهیم داد.

اختلال خود زشت انگاری چیست؟

بسیاری از مردم شاید بخشهائی از صورت و اندام خود را دوست نداشته و مشکل دار بدانند، اما افراد مبتلا به این بیماری زمان زیادی صرف این مسأله می‌کنند و گاه حتی عیب‌هایی را در خود می‌بینند که یا اصلاً وجود ندارند و یا قابل اهمیت نیستند. این بیماری در اثر نگرانی های مداوم تبدیل به نوعی وسواس  می‌شود. واقعیت این مشکل در این است که این خود فرد است که با وجود نبودن عیبی، خود را معیوب می‌داند.

تحقیقی نشان می‌دهد که حدود ۷/۰ تا ۴ درصد افراد در امریکا دچار این مشکل هستند. افراد بین ۱۵ تا ۳۰ سال بیشتر به BDD مبتلا می‌شوند و این اختلال بیشتر در زنان دیده می‌شود.

 طبق تحقیقات مسائلی مانند ترد شدن، مورد فشار و زورگویی قرار گرفتن و یا موارد دیگر، موجب بروز و تشدید این اختلال می‌شوند. اضطراب ناشی از این بیماری، بر زندگی و روابط فرد مبتلا تأثیر منفی زیادی می گذارد.

در بسیاری از افراد نقصی که فرد در خود می‌بیند یا واقعی نیست و یا بسیار بی اهمیت است. به همین دلیل با معاینات دقیق و درمان به موقع، یعنی هم درمان داروئی و هم درمانهای شناخت رفتاری به آنها کمک کرده و معالجه نمود.

معیارهای اختلال خود زشت انگاری

برای تشخیص اختلال خود زشت انگاری، باید برخی از معیارها را در نظر داشت:

  • درگیری ذهنی فرد در مورد یک نقص که یا وجود خارجی ندارد و یا بسیار بی اهمیت و کوچک است.
  • تکرار برخی از رفتارها مانند دیدن مداوم و تکراری نقص در آینه، لمس کردن و مالیدن محل نقص و مقایسه خود با دیگران.
  • درگیری ذهنی شدید فرد که موجب عملکرد ضعیف او در اجتماع، محل کار و بخشهای دیگر زندگی می‌شود.
  • درگیری ذهنی فرد با وزن و یا چاقی در ارتباط نیست، حتی اگر این فرد مبتلا به اختلال خوردن مانند انورکسیا باشد.

دلایل

پزشکان هنوز بطور کامل دلایل این اختلال را نمی‌دانند، اما شاید چند دلیل بتواند که موجب این مشکل شود:

  • شرایط موروثی می‌تواند دلیلی برای برزو این اختلال باشد. یک تحقیق نشان داد که فاکتورهای ژنتیکی می‌توانند نقش مهمی را در ایجاد BDD داشته باشند. طبق این تحقیق ۸ درصد از افراد مبتلا به این اختلال، یکی از اقوام نزدیکشان نیز به این عارضه مبتلا بوده است.
  • اختلال خود زشت انگاری در افرادی که مبتلا به وسواس فکری هستند بیشتر ایجاد می‌شود. حتی این اختلال در افرادی که یکی از خویشاوندانش مبتلا به وسواس فکری است نیز به وجود میاید. در اینجا نیز مسأله ژنتیکی بسیار دخیل است. هر دو نوع اختلال یعنی اختلال وسواس فکری و اختلال خود زشت انگاری در بسیاری از موارد منشاء ژنتیکی دارند.
  • بسیاری از پردازشهای مغز مانند پردازش دیداری نیز می‌توانند دلایل این مشکل باشند. افرادی که کارهای طراحی و نقاشی می‌کنند اگر مشکل خود زشت انگاری داشته باشند، بیشتر از دیگران بر کار خود متمرکز شده و به دنبال معایب هستند. البته هنوز این تفکر کاملاً قطعی نیست و به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
  • در برخی از موارد دلیل این اختلال را سطح پائین سروتونین می‌دانند. برخی از پزشکان در معاینات افراد مبتلا به BDD متوجه شدند که مقدار سروتونین در آنها پائین بود. اما هنوز نمی‌توان بدرستی و قاطعیت در مورد ارتباط سروتونین و این اختلال صحبت نمود. در دوره درمان این افراد از سروتونین استفاده شد و مشاهده شد که برخی از علائم این مشکل از بین رفته است.
  • تجربیات کودکی نیز می‌تواند موجب این مشکل شود. طبق تحقیقی، افرادی که در کودکی به دلیل فرم بدنی و یا ظاهر خود، تحقیر شده اند، در بسیاری از موارد هنگامی که به سن بالاتر می رسند، به این اختلال مبتلا می شوند. اینگونه افراد معمولاً خود را با دیگران مقایسه می کنند. البته این کار معمولاً در نتیجه اختلال به وجود میاید و نمی تواند دلیلی برای ایجاد این بیماری باشد.

اختلال خود زشت انگاری

علائم

از علائم مهم و قطعیBDD، درگیری ذهنی شدید فرد مبتلا به یک نقص در ظاهر خود، و یا عکس العمل شدید او به یک نقص بسیار کوچک جسمی است. این علائم به مدت زیادی ادامه دارند و یا به شدت قطع و وصل می شوند. علاوه بر این تمرکز این فرد ممکن است از بخشی از بدن متوجه بخش دیگری از بدنش شود.

بطور معمول افراد مبتلا به این اختلال، بر برخی از نقاط بدن خود بیشتر متمرکز هستند:

  • پوست، بطور مثال وجود آکنه، چربی و یا چروک آن
  • صورت، بطور مثال موی صورت

برخی دیگر از نقاط بدن بیشتر موجب اضطراب آنها می شوند:

  • بینی
  • دهان
  • دندانها
  • ریزش مو

این درگیریهای ذهنی موجب برخی از رفتارهای خاص از سوی فرد بیمار می شود:

  • خودآگاهی و توجه بیش از حد به ظاهر فیزیکی
  • لمس، اندازه گیری و خیره شدن به بخش معیوب
  • کسب اطلاعات و مطالعه در مورد نقص
  • نا دیده گرفتن کار، زندگی اجتماعی، اقوام و سلامت فردی و بسیاری دیگر از جنبه های زندگی
  • فرار از آینه، در حد جمع کردن هر نوع آینه در خانه
  • دقت زیاد در پنهان کردن نقص، بطور مثال استفاده از لباسهای خاص، استفاده از لوازم آرایش و حتی استفاده از کلاه گیس
  • مراجعه افراطی به متخصصین پوست، و جراحان زیبائی برای رفع نقص
  • انتظار تائید اطرافیان و هم زبانی آنها در مورد وجود نقص (اگر کسی سخن آنها را رد کند و یا متوجه نقص نشود، بسیار هراسان و عصبی می شوند)

فرد مبتلا به اطرافیان باور ندارد و هر چه آنها بیشتر تلاش در متقاعد کردن او در مورد نبودن نقص و یا کم اهمیت بودن آن بکنند، او بیشتر از آنها دور شده و باورش را از دست می‌دهد. این اختلال بر زندگی فرد مبتلا تأثیر بسیا بدی می گذارد، بطوری که در بسیاری از موارد حتی قادر به انجام کارهای عادی خود نیست. اضطراب، افسردگی و گاه خود کشی از علائم دیگر BDD هستند.

تشخیص

در بسیاری از افراد، اختلال BDD تشخیص داده نشده و در نتیجه تحت درمان صحیح قرار نمی گیرند. عدم مراجعه افراد مبتلا به پزشک متخصص و یا روانپزشک و روانشناس موجب سرپوشیده ماندن مشکل آنها می گردد. این افراد به جای درمان اصولی خود، ترجیح می دهند تا عیب و نقص را از بین ببرند و در نتیجه به ارتودنتیست، متخصص پوست و جراحان زیبائی مراجعه می کنند.

اختلال خود زشت انگاری

  • نقش جراحان زیبائی در تشخیصBDD

تحقیقی در سال ۲۰۱۵ نشان می دهد که ۷ تا ۸ درصد از افرادی که عمل زیبائی انجام می دهند، مبتلا به BDD هستند. در نتیجه متخصصین زیبائی موظفند در مورد بیماران خود به دقت عمل نمایند و قبل از عمل بیمار خود را تشویق به مشورت با یک پزشک متخصص و یا روانشناس نمایند.

یکی از روشهای تشخیص اختلال خود زشت انگاری، پاسخ به سؤالات پرسشنامه ای است که پزشک متخصص زیبائی در اختیار بیمار قرار می‌دهد. پاسخهای این پرسشنامه به پزشک کمک می‌کند تا متخصص زیبائی با اطمینان بیشتری بیمار خود را تحت عمل جراحی قرار دهد.

یک بیمار BDD گاه پس از عمل احساس پشیمانی کرده و از عمل خود رضایت کامل ندارد و به همین دلیل تصمیم به جراحی های دیگر می‌گیرد. علاوه بر این عمل زیبائی نه تنها نمی تواند علائم و مشکلات BDD را بر طرف کند، بلکه در برخی موارد بسیار خطرناک است و هزینه سنگینی دارد.

یک متخصص زیبائی در صورت مشاهده برخی از رفتارها و مشخصه های بیمار، نباید بیمار را عمل کرده و باید او را به یک متخصص و یا روانشناس ارجاع دهد:

  • فرد دارای آسیبهای روانی و معیارهای خاص BDD است
  • بزرگ نمائی یک نقص بی اهمیت توسط بیمار
  • تعدد جراحی های زیبائی بیمار
  • نگرانی بسیار شدید بیمار در مورد بزرگی و کوچکی نقص (بطور مثال بینی)

درمان اختلال خود زشت انگاری

درمان

معمولاً دو نوع درمان در مورد بیمار انجام می شود؛ دارویی و رفتار درمانی شناختی

رفتار درمانی شناختی Cognitive behavioral therapy (CBT)

هدف از این درمان، تغییر رفتارهای فرد توسط تغییر باورها و روش فکری بیمار است. یک فرد می تواند درک بهتری از رفتارهای اشتباه خود و تأثیر آن بر زندگیش پیدا کند. این درمان به فرد کمک کرده و مانع افکار منفی و نا خود آگاه او می شود. علاوه بر این باعث می شود تا فرد واقعی تر و مثبت تر به خود نگاه کند. علاوه بر این به او کمک می کند برخی از عادتهای بی اختیار خود بطور مثال، چک کردن عیب در آینه، را ترک کند.

دارو درمانی

استفاده از برخی از داروهای ضد افسردگی که موجب افزایش سروتونین در بدن می شوند، می تواند برخی از علائم BDD را از بین ببرد. بطور مثال، فلوکستین، فلوکسامین و سیتالوپرن از جمله دارو هائی هستند که سروتونین را افزایش داده و در عین حال ضد افسردگی هستند.

تحریک مغناطیسی مغز

تکنیک دیگری برای درمان BDD بکار گرفته می شود. تحریک مکرر مغناطیسی مغز در واقع تحریک بخشی از مغز توسط الکترو مغناطیس است. در حال حاضر متخصصین در صدد استفاده از این تکنیک برای درمان اضطراب، افسردگی و روانپریشی هستند.

کلام آخر

 اختلال خود زشت انگاری در واقع به مشکلات مختلف ذهنی گفته می شود که موجب می شده تا فردی دچار نگرانی، وسواس و اضطراب در مورد نقصی کوچکی در ظاهر خود شود.

یک تشخیص صحیح و درمان صحیح می‌تواند به فرد از جهات مختلف کمک کند:

  • مشکلات ریشه ای و پنهان فرد را درمان نماید.
  • بر طرف کردن علائم و در نتیجه تغییر دادن دیدگاه بیمار در مورد خود.
  • جلوگیری از عملها زیبائی بی دلیل و در نتیجه ممانعت از ایجاد خطرات ناشی از آنها

دارو درمانی و مشاوره می‌توانند به فرد بیمار کمک نمایند. اما اولین قدم تشخیص صحیح این بیماری است.


منبع medicalnewstoday
نظر بگذارید